İsrail-İran çatışmasında en kötü 5 senaryo: Bundan sonra ne olacak?
İsrail’in İran’a başlattığı kapsamlı hava saldırıları, İran’ın misillemesi ve İsrail’in saldırıları ile devam ediyor. İki gündür süren çatışmanın ne zaman ve nasıl sona ereceği belirsizliğini korurken, dünya basını da karşı karşıya kalınabilecek “en kötü senaryoları” mercek altına aldı.
“ABD, SAVAŞA SÜRÜKLENEBİLİR”
ABD her ne kadar İsrail’in saldırılarında dahlinin olmadığını savunsa da İran ABD güçlerinin İsrail’in saldırılarına onay verdiğini ya da en azından zımnen bu saldırılara destek olduğunu düşünüyor.
ABD de esasında bu tür saldırılardan endişe ederek bölgedeki bazı personelini çekmişti. Öte yandan, İran’ın saldırılarında ABD vatandaşlarının da ölmesi halinde ABD Başkanı Donald Trump kendisini "eyleme geçmek zorunda olduğu" bir durumda bulabilir. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da sık sık “ABD’yi İran’ı yenilgiye uğratmaya yardımcı olmaya çekmek istemekle” suçlanıyor.
Askeri analistlere göre, sadece ABD’nin İran’ın yerin derinliklerinde bulunan Fordo gibi nükleer tesislerine ulaşabilecek bombardıman uçakları ve sığınak delici bombaları bulunuyor.
Trump, her ne kadar göreve gelmeden önce Ortadoğu’da “sonsuza kadar süren savaşlar” başlatmayacağını taahhüt etmiş olsa da pek çok Cumhuriyetçi Partili hem İsrail hükümetini hem de “Tahran’da rejim değişikliğinin zamanının şu an olduğu” görüşünü destekliyor.
Fakat ABD’nin aktif olarak çatışmaların tarafı ve parçası olması halinde bu, şiddet, gerilim ve çatışmanın uzun bir süre boyunca tırmanabileceği anlamına geliyor.
“KÖRFEZ ÜLKELERİ DE SAVAŞIN İÇİNE ÇEKİLEBİLİR”
Bu noktada ikinci bir olası senaryo ise Körfez ülkelerinin muhtemel bir çatışma ya da savaşın içine çekilmesi. BBC’nin değerlendirmesine göre, İran’ın İsrail’deki askeri ve diğer hedeflere zarar verme konusunda başarısız olması halinde, özellikle “düşmanlarına yardım ve yataklık etmekle” suçladığı ülkeler de dahil olmak üzere Körfez’deki “daha yumuşak hedefleri” füzeleri ile hedef alabileceği düşünülüyor.
O zamandan bu yana İran ve bazı bölge ülkeleri arasında bir çeşit yakınlaşma olsa da söz konusu ülkeler aynı zamanda ABD’nin hava üslerine ev sahipliği yapıyor. Bu ülkelerden bazıları, geçen sene İran’ın füze saldırısına karşı İsrail’in kendisini savunmasına yardımcı olmuştu.
Körfez ülkelerinin bir saldırı ile karşı karşıya kalması halinde bu ülkeler de kendi savunmaları için ABD ve İsrail’den yardım isteyebilir ve bu talep ABD savaş uçakları yönünde olabilir.
İRAN’IN NÜKLEER GELECEĞİ
İsrail, İran’a düzenlediği saldırılarda ülkenin nükleer ve askeri tesislerin hedef aldı. İran’ın uranyum zenginleştirmesini istemeyen ve bir gün nükleer silahı olması ihtimaline karşı çıkan İsrail, bu sebeple İran’ın nükleer kapasitesini hedef alıyor.
Bu noktada İran’ın yeni askeri liderlerinin ölen seleflerinden “daha dik başlı” ve “daha az ihtiyatlı” olma ihtimali de bulunuyor. Böyle bir durumda ise İsrail de yeni saldırılar düzenleme yoluna gidebilir, bu da bölgeyi bir saldırı-karşı saldırı sarmalının içine sokabilir.
“KÜRESEL EKONOMİK ŞOK YAŞANABİLİR”
Bir diğer kötü senaryo ise dünyada bir ekonomik şok yaşanması. Petrol fiyatları halihazırda artmaya devam ederken İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması ve petrol hareketlerine sınırlama getirmesi olası. Bu esnada Yemen’deki Husiler de Kızıldeniz’deki gemilere yönelik saldırılarını yeniden tırmandırabilir.
OLASI BİR İKTİDAR BOŞLUĞU NASIL DOLAR?
BBC, son olarak, “İsrail’in İran’daki rejimin çöküşünü sağlama yönündeki uzun erimli amacında başarılı olursa” ne olacağı sorusunu yöneltti.
BBC’ye göre, böyle bir durumda geride büyük bir “vakum” ya da “boşluk” kalabilir. “Bunun öngörülmeyen ne gibi sonuçları olur? İran’daki bir iç çatışma neye benzerdi” sorularının yöneltildiği haberde, Irak ve Libya’da yaşananlar hatırlatıldı.
Tahran yönetiminden Tel Aviv'e balistik füzeli misilleme: İsrail-İran savaşının kronolojisi