Η «γκρίζα αγορά» φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας
«Φάε ό,τι γουστάρεις και χάσε κιλά και λίπος». Με αυτή τη φράση ξεκινάει βίντεο στο ελληνικό TikTok, το οποίο διαφημίζει τη ρετατρουτίδη, μια νέα δραστική ουσία για την απώλεια σωματικού βάρους η οποία θεωρείται επαναστατική στην αγορά αδυνατίσματος.
Το φάρμακο, το οποίο είναι επίσης γνωστό ως «triple G», εκτιμάται ότι είναι πολύ πιο αποτελεσματικό από τα ήδη υπάρχοντα, κάτι που φέρνει τα πάνω κάτω στην αγορά φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, η οποία υπολογίζεται ότι το 2024 έφτανε τα 15 δισ. δολάρια διεθνώς.
Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: το φάρμακο αυτό δεν έχει λάβει προς το παρόν καμία επίσημη έγκριση και βρίσκεται ακόμη σε φάση μελέτης. Δίπλα ή μάλλον παράλληλα με τη νόμιμη αγορά αντίστοιχων φαρμάκων, φαίνεται να σχηματίζεται και μια «γκρίζα ζώνη», με τη ρετατρουτίδη να πωλείται παράνομα από ιστοσελίδες στο Διαδίκτυο ή να διαφημίζεται από influencers σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως το TikTok και το Telegram στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη (και, όπως μπορούν να αποκαλύψουν «ΤΑ ΝΕΑ», και στην Ελλάδα).
Παρ’ όλο που η ρετατρουτίδη μόλις μπήκε στην τρίτη φάση μελέτης από τη φαρμακευτική Eli Lilly, ήδη υπάρχουν αναφορές που τη θεωρούν το πιο ισχυρό φάρμακο αδυνατίσματος που δημιουργήθηκε ποτέ. «Πρόκειται για εβδομαδιαία και ενέσιμη δραστική ουσία, η οποία έχει διαφορετικό μηχανισμό δράσης σε σχέση με άλλα αντίστοιχα φάρμακα που υπάρχουν, όπως το Monujaro και το Wegovy» λέει στα «ΝΕΑ» ο δρ Θεοχάρης Κουφάκης, παθολόγος – διαβητολόγος και επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ. Ο καθηγητής εξηγεί το πού έγκειται η διαφορά σε σχέση με τα άλλα φάρμακα. «Τα άλλα σε κάνουν μόνο να τρως λιγότερο. Η ρετατρουτίδη αγωνίζεται έναν ακόμα υποδοχέα, τη γλυκαγόνη, με αποτέλεσμα να αυξάνει την καύση ενέργειας και να μεγιστοποιεί την απώλεια βάρους» σημειώνει.
Σύμφωνα με τον δρα Κουφάκη, το Wegovy (το οποίο έχει την ίδια δραστική ουσία με το Ozempic) αγωνίζεται μόνο τον υποδοχέα GLP-1. Επειτα υπάρχει το Mounjaro, το οποίο αγωνίζεται τόσο τον GLP-1 όσο και τον GIP, ενώ η ρετατρουτίδη ή εν συντομία «ρέτα», όπως είναι γνωστή στο Διαδίκτυο, αγωνίζεται και τη γλυκαγόνη. Εξού και το προσωνύμιο «triple G».
Υπολογίζεται ότι με βάση τις κλινικές μελέτες που γίνονται η «ρέτα» μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια του 25% του σωματικού βάρους, ενώ έχουν υπάρξει αναφορές για ανθρώπους που σταμάτησαν το φάρμακο γιατί έχασαν υπερβολικά πολύ βάρος. Οπως σημειώνει όμως και ο καθηγητής του ΑΠΘ, δεν υπάρχει ακόμη καμία επίσημη έγκριση για την πώληση του συγκεκριμένου φαρμάκου.
Χορός δισεκατομμυρίων
Η παγκόσμια αγορά φαρμάκων απώλειας βάρους υπολογίζεται ότι θα φτάσει τα 150 δισ. δολάρια μέχρι το 2035. Η Elli Lilly ξεπέρασε το 1 τρισ. δολάρια σε χρηματιστηριακή αξία τον Νοέμβριο. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι το 40% των ενηλίκων πάσχει από παχυσαρκία, ενώ σε χώρες της ΕΕ το ποσοστό των υπέρβαρων ενηλίκων φτάνει το 51%. Υπολογίζεται ότι 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι θα είναι παχύσαρκοι διεθνώς μέχρι το 2030.
Τι συμβαίνει όμως στη χώρα μας; Το 2022, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ, το 55% του ενήλικου πληθυσμού θεωρούνταν υπέρβαρο, ενώ 12% έπασχε από παχυσαρκία.
Σε επίπεδο φαρμάκων, σύμφωνα με ασφαλή στοιχεία, που τέθηκαν εις γνώσιν των «ΝΕΩΝ», το Ozempic πούλησε στην Ελλάδα 816.280 κουτιά, αξίας 68.144.635 ευρώ, την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2024, ενώ για την ίδια περίοδο το 2025 οι πωλήσεις αυξήθηκαν σε 1.169.863 κουτιά, συνολικής αξίας 90.922.222 ευρώ. Το Monujaro από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του 2025 πούλησε 177.089 κουτιά, αξίας 38.526.935 ευρώ, ενώ το Wegovy την ίδια περίοδο πούλησε 3.402 κομμάτια, με την αξία να πλησιάζει τα 535.000 ευρώ. Σημειώνεται ότι το Ozempic δεν προορίζεται για χρήση κατά της παχυσαρκίας, αλλά για τον διαβήτη.
Τα διαδικτυακά φαρμακεία
Πίσω στο βίντεο του TikTok, στα σχόλια διάφοροι χρήστες ρωτούν πώς μπορούν να προμηθευτούν τη ρετατρουτίδη. «Στείλτε μου μήνυμα» απαντά αυτός που ανέβασε το βίντεο. Ακολουθώντας έναν σύνδεσμο που υπάρχει στο συγκεκριμένο προφίλ, οδηγούμαστε σε μια ιστοσελίδα, όπου μπορείς να αγοράσεις διάφορα πεπτίδια, ανάμεσα στα οποία και ρετατρουτίδη. Η τιμή των 10 mg κυμαίνεται στα 170 ευρώ, ενώ στο κάτω μέρος της περιγραφής υπάρχει η σημείωση ότι προορίζεται μόνο για ερευνητική και όχι για ανθρώπινη χρήση.
Δεν είναι η μοναδική περίπτωση. Με μια απλή αναζήτηση, μπορεί κανείς να βρει διάφορες ιστοσελίδες στα ελληνικά που πωλούν το ενέσιμο φάρμακο, με τις τιμές να ξεκινούν από τα 50 ευρώ. Κάποιες από αυτές έχουν τηλέφωνα επικοινωνίας με κωδικό Ολλανδίας ή Βουλγαρίας. Σε μια άλλη περίπτωση, δηλώνεται ότι το προς πώληση φάρμακο κατασκευάζεται στην Κίνα, ενώ δεκάδες αντίστοιχες διαφημίσεις φαίνεται να είναι ή να ήταν ενεργές και στις πλατφόρμες της Meta, με ορισμένες από αυτές να έχουν απενεργοποιηθεί επειδή δεν «τηρούσαν τους Ορους Διαφήμισης».
Το φαινόμενο παρατηρείται διεθνώς. Στην πλατφόρμα Telegram, κανάλια με χιλιάδες χρήστες δέχονται παραγγελίες για φάρμακα αδυνατίσματος, ανάμεσα στα οποία και η ρετατρουτίδη. «Εχουμε αποθήκες σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία και Κίνα» γράφει ένα από αυτά, ενώ χρήστες ανεβάζουν το «πριν» και το «μετά» της χρήσης διάφορων αντίστοιχων φαρμάκων. Στην πραγματικότητα, κανένας δεν γνωρίζει από πού έρχονται ή τι ουσίες περιέχουν αυτά τα φάρμακα, ωστόσο το «παραθυράκι» για την άνθηση της παράνομης αγοράς ρετατρουτίδης φαίνεται να άνοιξε από το 2022, όταν δημοσιοποιήθηκε η μοριακή δομή του φαρμάκου.
Αυτή η σκιώδης αγορά φαίνεται να έχει αναπτυχθεί ραγδαία τον τελευταίο χρόνο. Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, από εκεί που η ρετατρουτίδη απευθυνόταν σε ελάχιστους ανθρώπους που αγόραζαν το φάρμακο με κρυπτονομίσματα από την Κίνα μέσω Telegram, τώρα πλέον υπάρχει ένα ολόκληρο δίκτυο ιστοσελίδων στις ΗΠΑ, όπου ο καθένας μπορεί να το αγοράσει με πιστωτική κάρτα ή PayPal. Παράλληλα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, influencers διαφημίζουν ή και προσφέρουν εκπτωτικά κουπόνια για τη «ρέτα».
Η ίδια η Eli Lilly έχει ξεκαθαρίσει ότι οποιοσδήποτε πουλάει τη ρετατρουτίδη για ανθρώπινη χρήση παραβιάζει τον νόμο και οποιοσδήποτε παίρνει κάποιο φάρμακο που δηλώνει ότι είναι ρετατρουτίδη, εκτός των κλινικών μελετών της ίδιας της εταιρείας, θα πρέπει να το σκεφτεί καλά.
Σύμφωνα με πηγή που πρόσκειται στον ΕΟΦ, δεν έχουν υπάρξει σχετικές καταγγελίες στη χώρα μας συγκεκριμένα για τη ρετατρουτίδη, ωστόσο έχουν υπάρξει αναφορές πωλήσεων ψευδεπίγραφων φαρμάκων αδυνατίσματος. «Σε κάθε περίπτωση, απαγορεύεται η διαδικτυακή πώληση φαρμάκων κάθε είδους» ξεκαθαρίζει η πηγή.