Προστασία πρώτης κατοικίας στο επίκεντρο των δράσεων για το ιδιωτικό χρέος

Με δέσμη έξι παρεμβάσεων επιχειρεί η κυβέρνηση να ανακόψει την ανοδική πορεία του ιδιωτικού χρέους, το οποίο παραμένει σε επίπεδα αντίστοιχα του ετήσιου ΑΕΠ της χώρας και εξακολουθεί να αποτελεί διαρθρωτικό κίνδυνο για την οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Στο επίκεντρο του σχεδίου βρίσκονται η προστασία των υπερχρεωμένων και ευάλωτων νοικοκυριών, η ενίσχυση των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης και ρύθμισης οφειλών, καθώς και η βελτίωση του πλαισίου αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου.

Με τη χρηματοδοτική στήριξη (στην πλειονότητα των δράσεων) του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), η κυβέρνηση προχωράει:

• Στην ανάπτυξη Πληροφοριακού Συστήματος Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας, το οποίο θα περιλαμβάνει κεντρική βάση δεδομένων, καθώς και ανάπτυξη συστήματος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας για φυσικά και νομικά πρόσωπα, σε σχέση με οφειλές τους προς το Δημόσιο.
• Στην υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής διαχείρισης του Ιδιωτικού Χρέους, με την εκπόνηση 11 μελετών που αποτελούν μέρος των έργων της Εθνικής Στρατηγικής, καθώς και την δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τις συναλλαγές των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
• Στην ανάπτυξη Μητρώου παρακολούθησης ιδιωτικού χρέους, στο πλαίσιο του οποίου θα λειτουργήσει μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων (κεντρικό αποθετήριο), μέσω της οποίας θα συλλέγονται στοιχεία από όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς πίστωσης, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη αξιόπιστη πηγή, σχετικά με το υφιστάμενο χρέος, προκειμένου να υποστηριχθεί αποτελεσματικά ο σχεδιασμός και η εφαρμογή πολιτικών διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόσφατα τέθηκε σε λειτουργία το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων (ΚΜΠ) της Τράπεζας της Ελλάδος, που συγκεντρώνει τις εκκρεμείς οφειλές φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα – τράπεζες, servicers, εταιρείες παροχής πιστώσεων κ.λπ. Παρέχει δωρεάν στον οποιοδήποτε ενδιαφερόμενο (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) την κατάσταση των οφειλών του, όπως αυτή απεικονίζεται περίπου έναν μήνα (25 εργάσιμες ημέρες) πριν από την έκδοση του πιστοποιητικού υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει ρητή συγκατάθεση του προσώπου που αφορούν οι οφειλές. Δηλαδή δεν μπορεί ένας τρίτος (πχ τράπεζα, προμηθευτής) να έχει εικόνα του πιστωτικού προφίλ άλλου προσώπου.

Στο ΚΜΠ δεν καταγράφονται τακτοποιημένες οφειλές, ούτε οφειλές μικρότερες των 2.000 ευρώ για φυσικά πρόσωπα και των 5.000 ευρώ για νομικά πρόσωπα.

• Στη βελτίωση της εφαρμογής του πλαισίου ρύθμισης οφειλών και παροχής δεύτερης ευκαιρίας μέσω της αναβάθμισης των ηλεκτρονικών πλατφορμών για την υποστήριξη του μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών για φυσικά και νομικά πρόσωπα. Το έργο περιλαμβάνει υπηρεσίες εκπαίδευσης σε επαγγελματίες συμβούλους και υπαλλήλους των υπηρεσιών της ΕΓΔΙΧ, καθώς και υπηρεσίες καθοδήγησης από συμβούλους, σε φυσικά πρόσωπα-επιτηδευματίες και νομικές οντότητες.
• Στην αναβάθμιση της ελληνικής κεφαλαιαγοράς και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών, μέσω της διοικητικής κωδικοποίησης του κανονιστικού και νομοθετικού πλαισίου για τις κεφαλαιαγορές και της ψηφιακής αναβάθμισης των πληροφοριακών συστημάτων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.
• Στην ίδρυση Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, στο πλαίσιο της προσπάθειας διαχείρισης και αναδιάρθρωσης των οφειλών των υπερχρεωμένων νοικοκυριών. Ο Φορέας θα αναλαμβάνει την απόκτηση και επαναμίσθωσή της κύριας κατοικίας ευάλωτου οφειλέτη, με τη δυνατότητα μεταβίβασή της εκ νέου στον οφειλέτη, μετά τη λήξη της μισθωτικής περιόδου, υπό την προϋπόθεση της οικονομικής αποκατάστασης του οφειλέτη.
• Στη διαμόρφωση του νέου πλαισίου, εκτός από το ΥΠΕΘΟ συνδράμουν: η Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα & Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, η Τράπεζα της Ελλάδος, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η Ελληνική Ένωση Τραπεζών, η Τειρεσίας ΑΕ, Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις, και Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.

Τα «κόκκινα» δάνεια

Το συνολικό ληξιπρόθεσμο ιδιωτικό χρέος στη χώρα εκτιμάται σήμερα σε περίπου 225 δισ. ευρώ, μέγεθος που προσεγγίζει το ετήσιο ΑΕΠ της Ελλάδας, το οποίο για το 2024 διαμορφώθηκε στα 237 δισ. ευρώ. Περίπου το ήμισυ του ποσού αφορά οφειλές προς το Δημόσιο, ύψους 112 δισ. ευρώ, ενώ σχεδόν 50 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία.

Την ίδια ώρα, οι Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις διαχειρίζονται μη εξυπηρετούμενα δάνεια συνολικού ύψους 79,5 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, το μεγαλύτερο μέρος των δανείων που βρίσκονται υπό διαχείριση αφορά επιχειρηματικά ανοίγματα, ύψους 27,6 δισ. ευρώ, ενώ ακολουθούν τα στεγαστικά δάνεια με 25,2 δισ. ευρώ και τα καταναλωτικά με 15,8 δισ. ευρώ. Επιπλέον, δάνεια ύψους 10,5 δισ. ευρώ αφορούν ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις.