Τι παίζεται στο Ιράν

Μετά την εντυπωσιακή είσοδο στο Ιράν των ΗΠΑ, με τον βομβαρδισμό και την εξόντωση του ισλαμιστή ηγέτη της χώρας, Αλί Χαμενεΐ, οι Φρουροί της Επανάστασης συντονίζουν μια αντεπίθεση, που για την ώρα εκδηλώνεται με πυραυλικά χτυπήματα στις γειτονικές χώρες «της χλιδής», στο Ισραήλ – κάποια από τα χτυπήματα αυτά έφτασαν στην Κύπρο. Το Ισραήλ χτύπησε ήδη τους εντολοδόχους του Ιράν, τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, και ο Τραμπ υπόσχεται στρατιωτική κλιμάκωση τις επόμενες μέρες. Πού βρισκόμαστε;

Κατ’ αρχάς έχουμε μια πολεμική επέμβαση κατά του Ιράν, κατά ενός χυδαίου καθεστώτος, που έχει διαλύσει μια χώρα με πανάρχαιο πολιτισμό, έχει υποτάξει τους πολίτες του τους οποίους δολοφονεί και έχει καταστρέψει την ευρύτερη περιοχή δρώντας συστηματικά αποσταθεροποιητικά, με τελικό στόχο την εξάλειψη του Ισραήλ. Θα ήταν ευχής έργο για την ανθρωπότητα αν ό,τι ξεκίνησε ολοκληρωνόταν: θα ήταν σημαντική, δηλαδή, μια αλλαγή καθεστώτος, μια διαδικασία που θα μπορούσε να εγγυηθεί ένα καλύτερο μέλλον για τους ιρανούς πολίτες, ένα μέλλον ελευθερίας και προόδου, χωρίς τη δολοφονική μπότα του χυδαίου θρησκευτικού φανατισμού που τους έχει διαλύσει τη ζωή.

Θα είναι εύκολο; Δεν θα είναι εύκολο. Θα είναι δύσκολο. Αλλά η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται πια σε μια δίνη – και για κάποιους από τους εμπλεκομένους η δίνη αυτή έχει υπαρξιακές διαστάσεις. Πρωτίστως για τους ίδιους τους Ιρανούς, που έχουν την ευκαιρία να ξανακερδίσουν τη ζωή τους. Ως σήμερα, οι εξεγέρσεις τους μετρούν δεκάδες χιλιάδες νεκρούς – αλλά τις έκαναν, κι ας ήξεραν ότι είναι μόνοι τους. Θα ήταν παράξενο αν αυτές οι εξεγέρσεις δεν κλιμακωθούν τις επόμενες ημέρες, με δεδομένο ότι υποστηρίζονται από τις αμερικανικές δυνάμεις. Είναι η ευκαιρία του ιρανικού λαού να ανατρέψει τους τυράννους του – και, χωρίς να έχω ιδιαίτερη πληροφόρηση από το κλίμα στο Ιράν, πιστεύω ότι δύσκολα δεν θα προσπαθήσουν διάφορες πολιτικές δυνάμεις στη χώρα, σε συνεργασία με τα κινήματα χειραφέτησης, να μην την εκμεταλλευτούν.

Στο κάτω-κάτω, οι Ιρανοί ζουν σε εξευτελιστικές καθημερινές συνθήκες. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μια χώρα που έχει από τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο και περίπου το ένα τέταρτο του πετρελαίου της Μέσης Ανατολής είναι γύρω στα 4.000 με 5.000 δολάρια τον χρόνο. Το ριάλ, το νόμισμα της χώρας, είναι πιο φτηνό κι από χαρτί ταπετσαρίας: περίπου ενάμισι εκατομμύρια ριάλ κοστίζουν στην αγορά ένα δολάριο! Ο πληθωρισμός τρέχει με ποσοστό μεγαλύτερο του 40%. Μια τέτοια χώρα δεν έχει μέλλον – και όπως θα έλεγαν κάποιοι γνωστοί μου, οι Ιρανοί δεν έχουν να χάσουν παρά τις αλυσίδες τους.

Κι αν δεν πέσει το καθεστώς; Από ό,τι διαβάζω, μια εναλλακτική επιδίωξη των ΗΠΑ, που σε έναν βαθμό θα ικανοποιεί και το Ισραήλ, θα ήταν η διαδοχή των σκληρών από ένα νέο θεοκρατικό καθεστώς, που θα άφηνε περιθώρια ελευθεριών και θα άλλαζε πολιτική κατεύθυνση. Αν πάντως φτάσουμε σε αυτή την εκδοχή, το βέβαιο είναι ότι η επίθεση κατά του Ιράν δεν θα έχει εκπληρώσει τον σκοπό της – ενώ η αστάθεια, η αβεβαιότητα θα μπορούσε να είναι η δυσοίωνη εξέλιξη, με επιπτώσεις στο εσωτερικό της χώρας αλλά ακόμα και στη συνοχή της.

Τι δείχνουν όλα αυτά; Οτι η στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν μπορεί να αλλάξει τη Μέση Ανατολή – προς το καλύτερο, όπως όλοι ευχόμαστε, αλλά, ενδεχομένως, και προς το πολύ χειρότερο. Σε αυτό το σημείο βρισκόμαστε.

Συμβολισμοί ισχύος

H επικοινωνία Αθήνας και Λευκωσίας και η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να στείλει στην Κύπρο τέσσερα μαχητικά αεροπλάνα αλλά, κυρίως, δύο φρεγάτες (η μία είναι ο «Κίμων»), όπως συνήθως, αντιμετωπίστηκε από την αντιπολίτευση αρνητικά. Το ΠΑΣΟΚ ζητάει ενημέρωση και να μην υπάρξει κλιμάκωση, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά ανησυχούν μην εμπλακεί στον πόλεμο η Ελλάδα, το ΚΚΕ ζητάει επιστροφή των δυνάμεων, ακόμα και οι ακροδεξιοί Βελόπουλος και Νατσιός ζητούν ουδετερότητα – δεν θέλουν να πάνε εκεί οι φρεγάτες.

Κι όμως. Εστω και υπό το πρόσχημα της αναβίωσης του «ενιαίου αμυντικού δόγματος», η αποστολή ιδίως των φρεγατών στην Κύπρο αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Δεν είναι μια κίνηση χωρίς σημασία η επιλογή της κυβέρνησης να εμπλακεί σε μια περιοχή όπου διακυβεύονται ελληνικά συμφέροντα. Οχι επειδή η Ελλάδα θα εμπλακεί στον πόλεμο αλλά διότι, για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες, η χώρα μας αλλάζει στρατιωτικό δόγμα: ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα σε αμφισβητούμενες περιοχές, με ή χωρίς τη συναίνεση των ΗΠΑ, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τυχόν αντιδράσεις από την Τουρκία. Κάποιοι λένε ότι είναι συμβολική αυτή η κίνηση, αλλά ακόμα και έτσι να ήταν, η πολιτική κυρίως είναι παιχνίδι συμβολισμών. Και η Ελλάδα, σήμερα, μπορεί ρεαλιστικά να επικαλείται συμβολισμούς ισχύος.

Live οι εξελίξεις: