«Made-in-Europe»: Συμβιβασμός για τον «βιομηχανικό επιταχυντή»
Παρά τις καθυστερήσεις που προκλήθηκαν λόγω των πιέσεων και διαφωνιών που προέκυψαν γύρω από την ενσωμάτωση κανόνων «Made-in-Europe» η Κομισιόν θα παρουσιάσει τελικά τον Νόμο για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή (Industrial Accelerator Act – IAA) την Τετάρτη. Ο νόμος, που αποτελεί κεντρικό στοιχείο της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία και στοχεύει στην ενίσχυση της βιομηχανικής ικανότητας της Eυρώπης, διευρύνει τελικά τον ορισμό μιας ευρωπαϊκής προτίμησης, επιχειρώντας να εξισορροπήσει τη θέση της Γαλλίας και εμπνευστή του νόμου και τη γερμανική θέση, που ήθελε λιγότερο προστατευτική προσέγγιση.
Οι τομείς
Οπως φαίνεται από το πιο πρόσφατο σχέδιο του Νόμου IAA, που βρίσκεται στη διάθεση των «ΝΕΩΝ», για την ευρωπαϊκή προτίμηση απαριθμούνται στρατηγικοί τομείς, όπως τα χημικά, η αυτοκινητοβιομηχανία, η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη, και θα ισχύσει στις δημόσιες συμβάσεις, που αντιστοιχούν στο 15% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ, και σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από δημόσια και ευρωπαϊκά κονδύλια.
«Τομείς που αντιπροσωπεύουν μεγάλο μερίδιο της ζήτησης για ορισμένα ενεργοβόρα υλικά, όπως οι τομείς των κατασκευών και της αυτοκινητοβιομηχανίας, θα πρέπει να έχουν προτεραιότητα βάσει του παρόντος κανονισμού κατά τον καθορισμό απαιτήσεων χαμηλών εκπομπών άνθρακα, απαιτήσεων ενωσιακής προέλευσης ή και των δύο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σκόπιμο δεδομένου ότι αυτοί οι τομείς υπόκεινται σε σημαντικό βαθμό σε δημόσιες συμβάσεις και προγράμματα στήριξης» αναφέρεται στο κείμενο. Ο νόμος «ανοίγει» την πόρτα της ευρωπαϊκής προτίμησης και στους επονομαζόμενους «έμπιστους εταίρους». Με τον τρόπο αυτόν γεφυρώνει τις αντιρρήσεις από Γερμανία, αλλά και ευρωπαϊκούς εταίρους όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, που ήθελαν και ορισμένα μη ευρωπαϊκά κράτη να περιλαμβάνονται στο μερίδιο των προϊόντων που θα επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή. Οπως αναφέρεται, η παραγωγή προϊόντων από τις χώρες αυτές «θα πρέπει να θεωρείται ισοδύναμη με περιεχόμενο προέλευσης Ενωσης». Ο νόμος προτείνει επίσης όρια για το μερίδιο των ευρωπαϊκών προϊόντων που θα παράγονται εγχώρια βάσει του επερχόμενου νόμου. Για τα ηλεκτρικά οχήματα το όριο, όπως φαίνεται προς το παρόν, θα είναι το υψηλότερο και θα κυμαίνεται στο 70%.
Οι στόχοι
Ο νόμος έχει πέντε στόχους, όπως αναφέρεται στο κείμενο. Πρώτον, διευκόλυνση της διαφοροποίησης των βιομηχανικών προϊόντων χαμηλών εκπομπών άνθρακα για την αύξηση της αξίας και της εμπορευσιμότητάς τους. Δεύτερον, ενίσχυση της ζήτησης για ευρωπαϊκά προϊόντα χαμηλών εκπομπών άνθρακα και καθαρή τεχνολογία. Μάλιστα ο νόμος προτείνει επίσης την εισαγωγή εθελοντικών ετικετών πράσινου χάλυβα. Τρίτον, μεγιστοποίηση της ποιότητας και των οφελών των ξένων επενδύσεων στην ΕΕ. Τέταρτον, επιτάχυνση και απλοποίηση των αδειών για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές στη βιομηχανία. Πέμπτον, αύξηση των επενδυτικών έργων σε βιομηχανικές περιοχές. Το μερίδιο της μεταποίησης στο συνολικό ΑΕΠ της ΕΕ μειώθηκε από 17,4% σε 14,3% μεταξύ 2000 και 2024, αναφέρεται στο προσχέδιο του νόμου. «Η παραγωγική ικανότητα της Ενωσης θα πρέπει να στοχεύει τουλάχιστον στο 20% έως το 2035» τονίζεται.
Ο νόμος επιδιώκει επίσης να περιορίσει τις επενδύσεις από εταιρείες με έδρα χώρες που ελέγχουν περισσότερο από το 40% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας σε τέσσερις τομείς – μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα, ηλιακές τεχνολογίες και επεξεργασία και ανακύκλωση κρίσιμων πρώτων υλών – όταν η αξία της επένδυσης υπερβαίνει τα 100 εκατ. ευρώ, ενώ τα δικαιώματα ιδιοκτησίας ξένων εταιρειών δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 49% του μετοχικού κεφαλαίου.