Περιμένοντας τον «Καποδίστρια» στα βρετανικά σινεμά

Μετά την Ελλάδα όπου η ταινία «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης τους τελευταίους μήνες, η βρετανική εφημερίδα «Guardian» αφιέρωσε χθες χώρο στις σελίδες της, εξετάζοντας όχι μόνο την κινηματογραφική προσέγγιση του πρώτου κυβερνήτη της χώρας μας αλλά και τη διαχρονική πολιτική και ιστορική σημασία της προσωπικότητάς του. Αφορμή για την αναφορά στέκεται η πρεμιέρα του φιλμ στις βρετανικές αίθουσες αυτή την εβδομάδα ως κομμάτι της ευρωπαϊκής της διανομής. Στο κείμενο με τίτλο «Εκκολαπτόμενος δεσπότης, χαρισματικός διπλωμάτης ή βαρετός γραφειοκράτης;

Ο πατέρας της Ελληνικής Δημοκρατίας διχάζει τις απόψεις», η δημοσιογράφος Κέιτι Ντάρτφορντ υπογραμμίζει ότι «χωρίς τον Καποδίστρια, ίσως να μην υπήρχε το σύγχρονο ελληνικό κράτος κι ο χάρτης της Ευρώπης να είχε σήμερα εντελώς διαφορετική μορφή». Ωστόσο, συνεχίζει πως 250 χρόνια μετά τη γέννησή του «παραμένει ένας από τους λιγότερο γνωστούς πολιτικούς της μεταναπολεόντειας Ευρώπης, εκτός Ελλάδας, και συχνά κι εντός αυτής», γεγονός που επιχειρεί ν’ αλλάξει το έργο του Γιάννη Σμαραγδή.

Περιγράφοντας τη διαδρομή του Καποδίστρια από την Κέρκυρα στην υπηρεσία του τσάρου ως διπλωμάτη στη μεγάλη οθόνη, η δημοσιογράφος στέκεται στο γεγονός πως ο Γιάννης Σμαραγδής «φροντίζει να δείξει ότι, αν και ο πρωταγωνιστής του διαμορφώθηκε από τη Ρωσία, δεν ήταν υποταγμένος σε αυτήν». Ιδιαίτερη σημασία δίνει στο έργο του όταν ανέλαβε να κυβερνήσει την Ελλάδα και φαίνεται στην ταινία, «ιδρύοντας  σχολεία, κόβοντας το πρώτο νόμισμα της Ελλάδας, τον Φοίνικα, οργανώνοντας το δικαστικό σύστημα και εισάγοντας την πατάτα για να αποτρέψει την πείνα».

Ωστόσο, στην πολιτική του έχει ενστάσεις αφού «όπως συμφωνούν οι ιστορικοί, κλίνει προς το είδος της αυτοκρατορίας που είχε συνηθίσει στη Ρωσία. Κάποιοι τον κατηγορούσαν ότι ήταν τύραννος που κινούνταν από εγωιστική φιλοδοξία, άλλοι τον αποκαλούν πεφωτισμένο δεσπότη», γράφει η ίδια. Γι’ αυτό το ζήτημα παίρνει θέση στην εφημερίδα ο Τζόναθαν Μποντ, βρετανός ερευνητής του Καποδίστρια, σχολιάζοντας πως «οι Ελληνες ήθελαν χαρισματικούς ήρωες μετά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας κι αυτός δεν τους προσέφερε κάτι τέτοιο» γιατί ήταν «ένα είδος διπλωμάτη των παρασκηνίων, ενός τύπου που δεν αναγνώριζαν πραγματικά».

Ο Ρόντερικ Μπίτον

Σχολιάζοντας την ταινία, η Κέιτι Ντάρτφορντ αναφέρει ότι δίχασε κοινό και κριτικούς, αλλά κατάφερε να γίνει η πέμπτη πιο εμπορική ελληνική παραγωγή όλων των εποχών. «Το χάσμα μεταξύ των δύο κρίσεων αποτελεί από μόνο του μια ιστορία του Καποδίστρια, μιας προσωπικότητας που σχεδόν δύο αιώνες μετά εξακολουθεί να προκαλεί αντιπαραθέσεις σχετικά με το τι είναι Ελλάδα και τι θα έπρεπε να έχει γίνει», επισημαίνει. Σε αυτό το πλαίσιο, με μελανά χρώματα ζωγραφίζει το πορτρέτο του Κυβερνήτη στο ίδιο κείμενο κι ο Ρόντερικ Μπίτον, συγγραφέας του βιβλίου «Ελλάδα: Η βιογραφία ενός σύγχρονου έθνους», ο οποίος χαρακτηρίζει τον Καποδίστρια «εξαιρετικά αμφιλεγόμενο και διχαστικό κατά τη διάρκεια τη ζωής του και το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι εξακολουθεί να είναι. Τα τελευταία χρόνια έχει αναγνωριστεί ως ήρωας από την πολιτική Δεξιά κι έχει καταδικαστεί ως δικτάτορας από την Αριστερά».