Σταθεροποίηση μετά τα ρεκόρ τριετίας
Ταβάνι φαίνεται ότι «αγγίζει» φέτος η ελληνική κρουαζιέρα, καθώς οι πρώτες ενδείξεις από τα κυριότερα λιμάνια της χώρας δείχνουν τάση σταθεροποίησης, έπειτα από μία τριετία εντυπωσιακών ρεκόρ. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να φιγουράρει στη λίστα των πιο δημοφιλών προορισμών παγκοσμίως, οι πιέσεις στον κλάδο αυξάνονται, επηρεάζοντας τόσο τον αριθμό των προσεγγίσεων όσο και τη στρατηγική πολλών εταιρειών.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ένα σύνολο παραγόντων φαίνεται να βάζει φρένο στον υψηλό ρυθμό ανάπτυξης των προηγούμενων χρόνων και «διώχνει» κρουαζιερόπλοια από την Μεσόγειο. Πρώτος και σημαντικότερος, το υψηλότερο λειτουργικό κόστος λόγω του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων (ETS), το οποίο επιβαρύνει όλα τα κρουαζιερόπλοια που δραστηριοποιούνται εντός ΕΕ. Παράλληλα, το νέο τέλος κρουαζιέρας, που θεσπίστηκε ειδικά στην Ελλάδα, προσθέτει επιπλέον κόστος, καθιστώντας τα ελληνικά λιμάνια λιγότερο ανταγωνιστικά σε σύγκριση με άλλους προορισμούς.
Ενας ακόμη παράγοντας είναι η ίδια η φύση της κρουαζιέρας. Οπως εξηγούν στελέχη του ΟΛΠ, σε ποσοστό περίπου 70% οι επιβάτες που ταξιδεύουν στο Αιγαίο είναι επαναλαμβανόμενοι τουρίστες. Η ραγδαία άνοδος της ελληνικής κρουαζιέρας μετά την πανδημία, όπως σημειώνουν, έχει καλύψει σε μεγάλο βαθμό την επιθυμία ενός μέρους του κοινού για συγκεκριμένα νησιά, ωθώντας τις εταιρείες να επανασχεδιάσουν δρομολόγια και να αναζητήσουν νέες διαδρομές, είτε εντός είτε εκτός Ελλάδος. Η ανάγκη κυκλικότητας προορισμών εξηγεί μετατοπίσεις ακόμα και εταιρειών που διατηρούν ισχυρή παρουσία στην Ελλάδα, όπως η Celestyal που εγκατέλειψε τη Θεσσαλονίκη και το Ηράκλειο για χάρη της Ρόδου και του Αγίου Νικολάου, και η MSC που περιόρισε τις αφίξεις στη Σαντορίνη αυξάνοντας θεαματικά εκείνες στη Σύρο.
Στη διπλή αυτή πίεση κόστους και δρομολογιακής αναπροσαρμογής αναφέρθηκε και ο πρόεδρος της Ενωσης Εφοπλιστών Κρουαζιέρας κ. Γιώργος Κουμπενάς, υπογραμμίζοντας ότι η ανταγωνιστικότητα του κλάδου υποχωρεί σε σύγκριση με άλλες αγορές εκτός Ευρώπης. «Πλοία κατευθύνονται πλέον σε περιοχές όπου δεν ισχύει το ETS και όπου οι επιβαρύνσεις είναι αισθητά χαμηλότερες» τονίζει.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Ενδεικτική της επιβράδυνσης είναι η εικόνα στον Πειραιά, ο οποίος την περσινή χρονιά σημείωσε ιστορικό ρεκόρ με 863 αφίξεις και περίπου 1,85 εκατ. επιβάτες. Για το 2026 έχουν έως τώρα καταγραφεί 777 κρατήσεις – αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί αλλά παραμένει χαμηλότερος του 2025. Η διαφορά αποδίδεται στους παραπάνω παράγοντες, στο γεγονός ότι κάποιες μικρότερες εταιρείες δεν έχουν δηλώσει ακόμη προσεγγίσεις, αλλά και στην απουσία του κρουαζιερόπλοιου «Gemini», το οποίο πραγματοποίησε πέρυσι 70 προσεγγίσεις στο μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας, προτού υποστεί ζημιές έπειτα από πρόσκρουση και οδηγηθεί σε επισκευές. Παρ’ όλα αυτά, από τον ΟΛΠ εκτιμούν ότι ο συνολικός αριθμός επιβατών θα αυξηθεί και φέτος, έστω και οριακά.
Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζει η Σαντορίνη. Το 2025 υποδέχθηκε 728 προσεγγίσεις και πάνω από 1,2 εκατ. επιβάτες, ενώ για το 2026 έχουν δηλωθεί 617 προσεγγίσεις, με περίπου 1,1 εκατομμύριο ταξιδιώτες. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Λιμενικού Ταμείου Θήρας κ. Γιώργο Νομικό, η απουσία του «Gemini» και η μείωση των αφίξεων MSC άφησαν αισθητό αποτύπωμα. Επίσης αρνητικά επηρεάστηκε ο προορισμός από τις σεισμικές δονήσεις πέρυσι. Καθώς ο προγραμματισμός στις κρουαζιέρες «βλέπει» δύο χρόνια μπροστά, οι εταιρείες για φέτος ήταν συγκρατημένες, κάτι που δεν φαίνεται να ισχύει για το 2027, καθώς οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ανάκαμψη.
Στο Ηράκλειο, όπου καταγράφηκε νέο ρεκόρ με 536.543 επιβάτες, με 281 προσεγγίσεις, η χρονιά που έρχεται αναμένεται ελαφρώς χαμηλότερη. Για το 2026 ο διευθύνων σύμβουλος του λιμανιού Μηνάς Παπαδάκης σημειώνει ότι μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί 242 προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί ελαφρώς. Το λιμάνι «έχασε» φέτος τις προσεγγίσεις της Celestyal, με προοπτική όμως σταθεροποίησης έως το 2028, οπότε θα λειτουργήσει το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι. Αντίθετα, η Ρόδος φαίνεται να ωφελείται, συγκεντρώνοντας 460 προκρατήσεις για το 2026, έναντι 418 πέρυσι.
Τέλος, η Μύκονος παραμένει στάσιμη, με τον πρόεδρο του τοπικού λιμενικού ταμείου, κ. Αθανάσιο Κουσαθανά Μέγα, να είναι κατηγορηματικός ότι το τέλος των 20 ευρώ ανά επιβάτη επηρεάζει αρνητικά την κρουαζιέρα στη Μύκονο και θα πρέπει να επανεξεταστεί.