Τι αλλάζει το 2026 για τις ελληνικές επιχειρήσεις – Οι κρίσιμες έξι προκλήσεις

Το 2026 βρίσκει τις ελληνικές επιχειρήσεις σε συνθήκες μακροοικονομικής σταθερότητας και θετικών προβλέψεων για την ανάπτυξη, αλλά και σε ένα περιβάλλον ολοένα πιο απαιτητικό. Η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, η αυστηροποίηση των ελέγχων, η ψηφιοποίηση του κράτους και η ενίσχυση του ανταγωνισμού διαμορφώνουν ένα νέο πλαίσιο. Σε αυτό, η οργάνωση, η συμμόρφωση και η στρατηγική σκέψη δεν αποτελούν πλέον πλεονέκτημα, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης.

Όπως εκτιμά ο διευθύνων σύμβουλος της NEPA Economic Consulting, Κωνσταντίνος Πατήρης, το 2026 οι επιχειρήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με έξι βασικές προκλήσεις που θα καθορίσουν την πορεία τους.

Αυστηρότερο πλαίσιο συμμόρφωσης

Πρώτη και πιο άμεση πρόκληση είναι η αυστηροποίηση του πλαισίου συμμόρφωσης, με επίκεντρο το ΓΕΜΗ. Τα πρόστιμα και οι διοικητικές κυρώσεις για παραλείψεις προηγούμενων ετών δημιουργούν νέα δεδομένα για όσες επιχειρήσεις λειτουργούσαν χαλαρά στις δημοσιεύσεις και τις τυπικές υποχρεώσεις.

Σύμφωνα με τον κ. Πατήρη, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος των προστίμων, αλλά και ότι ο έλεγχος θα γίνεται αναδρομικά έως και πέντε χρόνια πίσω. Αυτό καθιστά αναγκαίο τον άμεσο έλεγχο και την τακτοποίηση των εταιρικών φακέλων.

Μητρώο Πιστώσεων και τραπεζική συνέπεια

Δεύτερη πρόκληση αποτελεί η πλήρης ενεργοποίηση του Μητρώου Πιστώσεων. Από τις αρχές του 2026, η «ακτινογραφία» κάθε επιχείρησης και φυσικού προσώπου θα είναι πλήρης, περιλαμβάνοντας δάνεια, ρυθμίσεις, εγγυήσεις και καθυστερήσεις.

Η νέα αυτή διαφάνεια σηματοδοτεί το τέλος της αποσπασματικής εικόνας και καθιστά τη συνέπεια στις πληρωμές κρίσιμο παράγοντα για κάθε μελλοντική χρηματοδότηση. Επιχειρήσεις που δεν οργανώσουν έγκαιρα τις οφειλές τους κινδυνεύουν να μείνουν εκτός τραπεζικού συστήματος.

Η επόμενη ημέρα του Ταμείου Ανάκαμψης

Τρίτη πρόκληση είναι η περίοδος μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Με την απορρόφηση να παραμένει χαμηλότερη του αρχικού σχεδιασμού και το πρόγραμμα να ολοκληρώνεται μέσα στο 2026, πολλές επιχειρήσεις, κυρίως μικρομεσαίες, θα χρειαστεί να λειτουργήσουν χωρίς τη στήριξη φθηνών δανείων και επιδοτούμενων επιτοκίων.

Όπως σημειώνει ο κ. Πατήρης, η μετάβαση αυτή δεν θα είναι ανώδυνη, ιδίως για εταιρείες με κύκλο εργασιών από δύο έως δέκα εκατομμύρια ευρώ, που δυσκολεύτηκαν να αξιοποιήσουν το RRF λόγω κόστους και γραφειοκρατίας.

Φορολογικό και ασφαλιστικό πλαίσιο

Τέταρτη πρόκληση αφορά το φορολογικό και ασφαλιστικό περιβάλλον. Παρά τα υφιστάμενα κίνητρα –όπως εκπτώσεις για έρευνα και ανάπτυξη, συγχωνεύσεις και απαλλαγές ενδοομιλικών συναλλαγών– πολλές επιχειρήσεις δεν τα αξιοποιούν, είτε λόγω άγνοιας είτε λόγω έλλειψης σχεδιασμού.

Για το 2026, ο κ. Πατήρης υπογραμμίζει ότι η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας, η εταιρική δομή και η συνεργασία με εξειδικευμένους συμβούλους θα είναι καθοριστικοί παράγοντες βιωσιμότητας και κερδοφορίας.

Ιδιωτικό χρέος και αναδιάρθρωση

Πέμπτη πρόκληση είναι η αναδιάρθρωση του ιδιωτικού χρέους. Παρά τις βελτιώσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό, πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να καθυστερούν τις αποφάσεις. Το 2026 δεν θα αφήνει περιθώρια αναμονής: είτε θα υπάρξει έγκαιρη ρύθμιση, είτε η πίεση από τράπεζες και δημόσιο θα γίνει ασφυκτική.

Ανθρώπινο δυναμικό και δεξιότητες

Έκτη και ιδιαίτερα κρίσιμη πρόκληση είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Η έλλειψη εξειδικευμένων στελεχών και τεχνικών επαγγελμάτων, ειδικά στους τομείς των κατασκευών και των υπηρεσιών, παραμένει έντονη. Το ζήτημα δεν περιορίζεται στους μισθούς, αλλά εκτείνεται στην εκπαίδευση, στις δεξιότητες και στη συνολική οργάνωση των επιχειρήσεων.

Το 2026 θα αναδείξει τις εταιρείες που επενδύουν σε ανθρώπους και δομές, ξεχωρίζοντάς τες από όσες παραμένουν εγκλωβισμένες σε μοντέλα απλής επιβίωσης.

Συνολικά, το 2026 δεν προμηνύεται ως χρονιά κρίσης, αλλά ως χρονιά ωρίμανσης. Οι επιχειρήσεις που θα προσαρμοστούν έγκαιρα, θα οργανωθούν και θα κινηθούν στρατηγικά έχουν μπροστά τους σημαντικές ευκαιρίες. Για τις υπόλοιπες, το περιβάλλον θα γίνει σαφώς πιο απαιτητικό και λιγότερο ανεκτικό στα λάθη.