Τελειώνει η Νέα START, αρχίζει η νέα «κούρσα»
Από την Πέμπτη, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις θα είναι ελεύθερες να ξεκινήσουν μια νέα κούρσα εξοπλισμών, έναν αχρείαστο ανταγωνισμό τον οποίο αμφότερες είχαν καταφέρει να αποφύγουν επί δεκαετίες». Με αυτόν τον τρόπο σχολιάζει το «The Atlantic» το τέλος της Συνθήκης Νέα START, η οποία υπογράφηκε το 2010 από τις ΗΠΑ του Μπαράκ Ομπάμα και τη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν (διά χειρός του Ντμίτρι Μεντβέντεφ) και – εάν δεν μεσολαβήσει κάποια έκπληξη μεγατόνων – θα πάψει να ισχύει από απόψε τα μεσάνυχτα. «Η εποχή του ελέγχου των πυρηνικών οπλοστασίων θα κλείσει αυτή την εβδομάδα, καθώς θα εκπνέει το τελευταίο έννομο εργαλείο εποπτείας των στρατηγικά ανεπτυγμένων πυρηνικών όπλων της Ρωσίας και των ΗΠΑ» σημειώνει και η σχετική ανάλυση στους «Financial Times». «Το τελευταίο σύμφωνο για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας τελειώνει όχι με κάποιον κρότο, αλλά με έναν αναστεναγμό» γράφει αντίστοιχη ανάλυση στους «New York Times», καυτηριάζοντας ουσιαστικά το γεγονός ότι ουδείς έπραξε κάτι ουσιαστικό για να αποτρέψει αυτή την εξέλιξη.
Ποιος θα πάρει τον… μουντζούρη;
Ολα δείχνουν, άλλωστε, πως το τέλος της Νέας START ήρθε περίπου όπως η πτώση ενός υπερώριμου φρούτου από το δέντρο. Ηταν αναμενόμενη, με άλλα λόγια, σε μια εποχή όξυνσης των ανταγωνισμών και βίαιης επαναχάραξης των σφαιρών επιρροής ή ακόμα και των συνόρων. Σε μια εποχή στην οποία το «Πνεύμα του Διαλόγου», που επικαλέστηκε με τον τίτλο του το φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, μοιάζει να έχει μπει σε μια παρατεταμένη και χωρίς ημερομηνία λήξης χειμερία νάρκη – και σε αυτή θα μείνει, μέχρις ότου αρχίσει να διαγράφεται στον ορίζοντα μια βιώσιμη νέα τάξη πραγμάτων. Σε μια εποχή, επίσης, που έχει χαρακτηριστεί και από την ολοένα πιο συχνή καταφυγή ηγετών στην απειλή χρήσης πυρηνικών όπλων. Παρά την αδιαφορία που επιδείχθηκε, βεβαίως, και το γεγονός ότι ουδείς κούνησε το μικρό του δαχτυλάκι για να μείνει ζωντανή η συγκεκριμένη συνθήκη και μαζί της η ελπίδα, το πιθανότερο είναι πως θα ακολουθήσει το γνωστό επικοινωνιακό παιχνίδι, για το ποιος θα πάρει τον… μουντζούρη. Ποιος ευθύνεται για τη συγκεκριμένη εξέλιξη και θα βρεθεί στη θέση του απολογουμένου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, για του λόγου το αληθές, θεωρεί πως έχει ένα ισχυρό επιχείρημα: Τα δεδομένα του 21ου αιώνα είναι πολύ διαφορετικά σε σύγκριση με εκείνα του προηγούμενου, ακόμα και με αυτά που ίσχυαν όταν υπογραφόταν η Νέα START. Κι αυτό διότι εκτός των ΗΠΑ και της Ρωσίας, στο «κάδρο» έχει μπει και η Κίνα, η οποία, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες και μικρότερες πυρηνικές δυνάμεις, συνεχίζει να αυξάνει με ταχύ ρυθμό το οπλοστάσιό της. Κατά συνέπεια, όπως λένε στον Λευκό Οίκο, μια νέα συμφωνία είναι υποχρεωτικό να περιλαμβάνει και αυτήν στους υπογράφοντες. Εάν αυτό δεν συμβεί, αφήνουν να εννοηθεί, οι ΗΠΑ θα πατήσουν «γκάζι», μέχρις ότου οι δικές τους πυρηνικές κεφαλές είναι σχεδόν ισοδύναμες και ισόποσες με το άθροισμα των ρωσικών και κινεζικών.
Τι απαντούν Πούτιν και Σι στον Τραμπ
Ο Πούτιν, από την πλευρά του, παίζει σε διπλό ταμπλό. Αρχικά, στην πρώτη επέτειο από την εισβολή στην Ουκρανία, ανακοίνωσε ότι αναστέλει τη συμμετοχή της Ρωσίας στη Νέα START, με το επιχείρημα ότι οι ΗΠΑ και η Δύση απειλούν την ίδια την ύπαρξη της Ρωσίας και, κατά συνέπεια, θα όφειλε να διαθέτει ένα πανίσχυρο πυρηνικό οπλοστάσιο – φυσικά για λόγους αποτροπής. Πρόσφατα, ωστόσο, επιχείρησε να εμφανιστεί διαλλακτικός, προτείνοντας την παράταση της υπάρχουσας συνθήκης για ένα έτος – ενδεχομένως εκ του ασφαλούς, καθώς γνώριζε ότι ο Τραμπ θα απαντούσε αρνητικά. Ο Σι Τζινπίνγκ, τέλος, επικαλείται, έστω και εμμέσως, τους δικούς του λόγους για το γεγονός ότι εξακολουθεί να «σφυρίζει αδιάφορα» και να διαμηνύει πως δεν τον αφορούν τα παζάρια μεταξύ Ρώσων και Αμερικανών στο συγκεκριμένο θέμα: καθώς θεωρεί τη χώρα του τουλάχιστον ισότιμη μαζί τους, θεωρεί ότι αυτό πρέπει να σφραγίζεται και από ένα πυρηνικό οπλοστάσιο (και συμβατικό φυσικά) που θα αντανακλά αυτό ακριβώς – άρα, δεν δείχνει έτοιμος να σταματήσει μέχρις ότου το ενισχύσει περαιτέρω. Κάπως έτσι, η νέα πυρηνική κούρσα εξοπλισμών θεωρείται από πολλούς δεδομένη. Εστω κι αν μόνο ένα μικρό μέρος των υπαρχόντων κεφαλών θα αρκούσε για να αφανίσει σχεδόν ολοκληρωτικά τη ζωή από τον πλανήτη
Στο τραπέζι η επανάληψη των πυρηνικών δοκιμών
Οι ΗΠΑ είναι σήμερα η μοναδική χώρα στον κόσμο η οποία έχει κάνει χρήση ατομικών βομβών, ισοπεδώνοντας δύο ιαπωνικές πόλεις, τον Αύγουστο του 1945. Η ανθρωπότητα και οι ηγέτες της, όμως, παρά τη φρίκη που προκάλεσαν οι ειδήσεις και, κυρίως, οι εικόνες από τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, δεν έδειξαν διάθεση να κλείσουν εξαρχής και μια και καλή το παράθυρο του τρόμου, που έχει θέα ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα. Αυτός είναι στην πραγματικότητα και ο λόγος που, μέσα στις δεκαετίες που ακολούθησαν και μέχρι το 2017 που αυτή η πρακτική έλαβε τέλος (τελευταία που πάτησε το κουμπί ήταν η Βόρεια Κορέα), πραγματοποιήθηκαν όχι μία, ούτε δύο, αλλά 2.056(!) δοκιμές πυρηνικών κεφαλών, μικρότερων ή μεγαλύτερων.
Με «δράστες», επισήμως τουλάχιστον, τις 8 από τις 9 χώρες οι οποίες ανήκουν στο κλαμπ των πυρηνικών δυνάμεων (το Ισραήλ δεν παραδέχθηκε ποτέ ούτε ότι διαθέτει τέτοια όπλα ούτε ότι έχει κάνει δοκιμές). Σήμερα, μάλιστα, παρά το γεγονός ότι η απειλή μιας πυρηνικής σύγκρουσης εξακολουθεί να φαντάζει μακρινή, τρεις από τις παραπάνω χώρες εμφανίζονται έτοιμες να επαναλάβουν τις πυρηνικές δοκιμές. Ο Ντόναλντ Τραμπ, εξάλλου, έχει ευθέως υπονοήσει πως είναι μέσα στα σχέδιά του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει σπεύσει να διαμηνύσει πως θα ακολουθήσει την αμέσως επόμενη στιγμή, ενώ πρέπει να θεωρείται απολύτως βέβαιο ότι και ο Σι Τζινπίνγκ δεν θα μείνει με σταυρωμένα τα χέρια.