Είναι ρεαλιστικός ο κίνδυνος μίας πυρηνικής επίθεσης από το Ιράν; Τι λένε αναλυτές

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν ευρείας κλίμακας στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, προκαλώντας έντονες ανησυχίες μεταξύ ειδικών πυρηνικού αφοπλισμού για την τύχη εκατοντάδων κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, των οποίων η τοποθεσία παραμένει άγνωστη από το περασμένο καλοκαίρι.

Η Πρωτοβουλία για την Πυρηνική Απειλή, με επικεφαλής τον πρώην Υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ Ernest Moniz, προειδοποίησε σε δήλωσή της ότι «είτε οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ καταφέρουν να ανατρέψουν το καθεστώς είτε όχι, οι τρέχουσες επιχειρήσεις δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους πυρηνικής ασφάλειας». Η ανησυχία επικεντρώνεται σε απόθεμα περίπου 440,9 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%, ένα βήμα πριν από το όριο του 90% που θεωρείται όπλο πυρηνικής ποιότητας.

Στις 27 Φεβρουαρίου, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ανακοίνωσε ότι το υλικό είχε αποθηκευτεί σε υπόγειο σύμπλεγμα σηράγγων στο Κέντρο Πυρηνικής Τεχνολογίας του Ισφαχάν. Ήταν η πρώτη φορά που ο οργανισμός αποκάλυψε τη συγκεκριμένη τοποθεσία του αποθέματος.

Αν και η είσοδος της σήραγγας υπέστη ζημιές κατά την Επιχείρηση Midnight Hammer τον Ιούνιο του 2025, διπλωμάτες αναφέρουν ότι η υπόγεια εγκατάσταση παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη. Δορυφορικές εικόνες καταγράφουν «τακτική δραστηριότητα οχημάτων» κοντά στην είσοδο, ωστόσο ο ΔΟΑΕ δεν έχει λάβει άδεια πρόσβασης για επαλήθευση των συνθηκών στο εσωτερικό.

Απώλεια ελέγχου και νέες επιδρομές

Ο οργανισμός είχε ήδη προειδοποιήσει τον Νοέμβριο του 2025 ότι δεν διαθέτει πλέον σαφή εικόνα για τα αποθέματα πυρηνικών υλικών του Ιράν στις πληγείσες εγκαταστάσεις. Ο Daryl Kimball, από τον Σύνδεσμο Ελέγχου Εξοπλισμών, δήλωσε πως οι επιδρομές του Ιουνίου 2025 «προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις κύριες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, αλλά όχι στην αποφασιστικότητά του να διατηρήσει ένα πυρηνικό πρόγραμμα ή την πυρηνική του τεχνογνωσία. Ούτε η επιχείρηση αφαίρεσε ή βοήθησε να λογοδοτηθούν 400 χιλιόγραμμα ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60 τοις εκατό».

Το νέο κύμα αεροπορικών επιδρομών, γνωστό ως Operation Epic Fury από τις Ηνωμένες Πολιτείες και Operation Roaring Lion από το Ισραήλ, υπερβαίνει τις περσινές στοχευμένες επιθέσεις. Στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος μέσω της καταστροφής του πολιτικού και του μηχανισμού ασφαλείας του Ιράν. Η δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και οι επιθέσεις σε ανώτερους αξιωματούχους έχουν βυθίσει τη χώρα στο χάος.

Διεθνείς ανησυχίες και διπλωματικές κινήσεις

Αναλυτές συγκρίνουν την κατάσταση με την εισβολή του 2003 στο Ιράκ, επισημαίνοντας ότι η έλλειψη σχεδιασμού για την ασφάλεια των πυρηνικών υλικών μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια περιφερειακής αστάθειας. Παρότι το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου ενδέχεται να παραμένει στις δηλωμένες τοποθεσίες, «η ακριβής θέση του μέσα σε κατεστραμμένα συγκροτήματα σηράγγων είναι άγνωστη. Στο 60 τοις εκατό εμπλουτισμού, αυτή η αβεβαιότητα συνεπάγεται μεγάλο κίνδυνο».

Ο ΔΟΑΕ σχεδίαζε να συγκαλέσει ειδική σύνοδο στις 3 Μαρτίου στη Βιέννη, κατόπιν αιτήματος της Ρωσίας, για να εξετάσει τις στρατιωτικές επιδρομές. Παράλληλα, τεχνικές συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχαν προγραμματιστεί για την εβδομάδα της 2ας Μαρτίου.

Ωστόσο, με τις πολεμικές επιχειρήσεις να συνεχίζονται και το Ιράν να απαντά με πυραυλικά χτυπήματα κατά του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στην περιοχή, η πιθανότητα πρόσβασης των επιθεωρητών του ΔΟΑΕ στις πυρηνικές τοποθεσίες παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Τα περίπου 42 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60%, που επαρκούν για την παραγωγή ενός πυρηνικού όπλου αν εμπλουτιστούν περαιτέρω, αντιστοιχούν σε μικρό μόνο μέρος του μη λογοδοτημένου αποθέματος.

Live όλες οι εξελίξεις στα nea.gr