«Ο πολικός δρόμος του μεταξιού»: Η Αρκτική και ο νέος στρατηγικός άξονας Ρωσίας – Κίνας

Ένα νέο κεφάλαιο στον ανταγωνισμό για την Αρκτική γράφεται με επίκεντρο τη συνεργασία Ρωσίας και Κίνας, καθώς η Βόρεια Θαλάσσια Οδός αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τη μεταφορά ενέργειας και εμπορευμάτων μεταξύ των δύο χωρών.

Σε ανάλυσή του το CNN, αναφέρει ότι στα τέλη Μαΐου, το δεξαμενόπλοιο Christophe de Margerie ξεκίνησε το πρώτο ταξίδι της φετινής περιόδου μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού, παρότι μεγάλα τμήματα της Αρκτικής παρέμεναν ακόμη καλυμμένα από πάγο. Πριν εισέλθει στη συγκεκριμένη διαδρομή, είχε προσεγγίσει λιμάνι που συνδέεται με το Arctic LNG-2, τη ρωσική μονάδα παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου που βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις.

Στοιχεία ναυσιπλοΐας και δορυφορικές εικόνες που εξέτασε το CNN καταγράφουν την πορεία του πλοίου μέσα από την Αρκτική και τη Βερίγγειο Θάλασσα, σε ένα ταξίδι χιλιάδων μιλίων. Το δεξαμενόπλοιο κινήθηκε για το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής με τη συνοδεία παγοθραυστικού, προτού φτάσει στη χερσόνησο Καμτσάτκα.

Εκεί, σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάστηκαν, το φορτίο του φέρεται να μεταφέρθηκε σε πλωτή μονάδα αποθήκευσης. Στη συνέχεια το πλοίο πήρε τον δρόμο της επιστροφής προς την Αρκτική.

Στο επίκεντρο το ρωσικό LNG

Η κίνηση του Christophe de Margerie ακολούθησε ένα δεύτερο δεξαμενόπλοιο, το Arctic Mulan, το οποίο επίσης τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις.

Το πλοίο προσέγγισε την ίδια εγκατάσταση στην Καμτσάτκα και στη συνέχεια κατευθύνθηκε προς το κινεζικό λιμάνι Μπεϊχάι. Σύμφωνα με αναλυτές, ο συγκεκριμένος τερματικός σταθμός χρησιμοποιείται από το 2025 για την παραλαβή ρωσικού LNG που βρίσκεται στο στόχαστρο των αμερικανικών κυρώσεων.

Οι συγκεκριμένες μετακινήσεις αναδεικνύουν έναν από τους τρόπους με τους οποίους η Μόσχα και το Πεκίνο επιχειρούν να διατηρήσουν και να διευρύνουν τις ενεργειακές τους συναλλαγές, παρά το καθεστώς κυρώσεων που έχει επιβληθεί στη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Η Βόρεια Θαλάσσια Οδός

Η Βόρεια Θαλάσσια Οδός, μήκους περίπου 5.600 χιλιομέτρων, αποτελεί εδώ και χρόνια στρατηγική προτεραιότητα για τη Ρωσία. Η Μόσχα θέλει να την καταστήσει έναν από τους βασικούς εμπορικούς διαδρόμους μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, αξιοποιώντας την υποχώρηση των πάγων και τη γεωγραφική της θέση.

Στο ίδιο σχέδιο ενδιαφέρεται και η Κίνα, η οποία έχει εντάξει την Αρκτική στη στρατηγική του λεγόμενου «Πολικού Δρόμου του Μεταξιού». Για το Πεκίνο, η συγκεκριμένη διαδρομή θα μπορούσε να αποτελέσει μια ταχύτερη εναλλακτική για τη μεταφορά εμπορευμάτων μεταξύ Κίνας και Ευρώπης.

Η σημασία της ενισχύεται ακόμη περισσότερο λόγω των προβλημάτων που έχουν προκαλέσει στις διεθνείς μεταφορές οι συγκρούσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή, αυξάνοντας τους κινδύνους και το κόστος των παραδοσιακών εμπορικών διαδρομών.

Περισσότερα κινεζικά πλοία στην Αρκτική

Η κινεζική ναυτιλιακή παρουσία στην περιοχή αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά.

Τουλάχιστον έξι κινεζικές ναυτιλιακές εταιρείες εκτιμάται ότι θα πραγματοποιήσουν περισσότερα από 50 ταξίδια στην Αρκτική κατά τη φετινή περίοδο.

Παράλληλα, η εταιρεία Sea Legend σχεδιάζει να εγκαινιάσει την πρώτη τακτική εποχική σύνδεση μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων μεταξύ Κίνας και Ευρώπης μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού. Το ταξίδι αναμένεται να διαρκεί περίπου 20 ημέρες, σχεδόν τον μισό χρόνο από εκείνον που απαιτείται για τη διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.

Εάν το σχέδιο αυτό υλοποιηθεί, θα αποτελέσει ακόμη ένα βήμα προς τη μετατροπή της Αρκτικής από μια απομονωμένη και δύσκολα προσβάσιμη περιοχή σε έναν διεθνή εμπορικό διάδρομο.

Η ανησυχία ΝΑΤΟ και ΕΕ

Η αυξανόμενη συνεργασία Ρωσίας και Κίνας στην Αρκτική δεν περνά απαρατήρητη από τη Δύση.

ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθούν στενά την ενίσχυση της οικονομικής, ερευνητικής και ναυτιλιακής δραστηριότητας των δύο χωρών στην περιοχή. Η ανησυχία αφορά κυρίως το ενδεχόμενο η συνεργασία αυτή να επεκταθεί πέρα από το εμπορικό επίπεδο και να αποκτήσει στο μέλλον και στρατιωτική διάσταση.

Η Αρκτική αποτελεί, άλλωστε, περιοχή με σημαντικούς ενεργειακούς και ορυκτούς πόρους, ενώ η σταδιακή υποχώρηση των πάγων δημιουργεί νέες δυνατότητες πρόσβασης και ναυσιπλοΐας.

Τα εμπόδια παραμένουν

Παρά τη μεγάλη γεωπολιτική και οικονομική δυναμική της, η Βόρεια Θαλάσσια Οδός απέχει ακόμη από το να αποτελέσει μια πλήρως αξιόπιστη εναλλακτική των παραδοσιακών εμπορικών διαδρομών.

Η ναυσιπλοΐα παραμένει σε μεγάλο βαθμό εποχική, το κόστος είναι υψηλό και οι κίνδυνοι που συνδέονται με τους πάγους εξακολουθούν να είναι σημαντικοί. Επιπλέον, η αυξανόμενη ανθρώπινη δραστηριότητα στην Αρκτική προκαλεί έντονες περιβαλλοντικές ανησυχίες.

Η κλιματική αλλαγή, ωστόσο, αλλάζει σταδιακά τα δεδομένα. Η υποχώρηση των θαλάσσιων πάγων εκτιμάται ότι μπορεί να επιμηκύνει την περίοδο κατά την οποία η διαδρομή είναι προσβάσιμη στα πλοία.

Έτσι, η Αρκτική μετατρέπεται σταδιακά σε ένα νέο πεδίο γεωπολιτικού και οικονομικού ανταγωνισμού. Η Ρωσία βλέπει στη Βόρεια Θαλάσσια Οδό έναν στρατηγικό διάδρομο προς την Ασία, η Κίνα έναν νέο «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού» και η Δύση έναν ακόμη χώρο όπου η συνεργασία Μόσχας και Πεκίνου αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.