Κοιλίτσες

Σε πρόσφατο δημοσίευμά του, το Politico περιγράφει την ένταση που ζουν οι ευρωπαίοι πρωθυπουργοί όταν προκύπτουν κρίσεις τα καλοκαίρια. Εμείς εδώ αυτά τα έχουμε λυμένα. Δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση για το πότε λείπει ποιος, ποιος αναπληρώνει, κάποιος επίσημος «υπουργός υπηρεσίας», ένα «chain of command».

Το μόνο που μπορείς να στοιχηματίσεις με μαθηματική βεβαιότητα κάθε Αύγουστο είναι ότι θα δούμε τον πρωθυπουργό γυμνό στα σάιτ, με σχόλια για το πόσο είναι γυμνασμένος, χαλαρός κι ηλιοκαμένος, «μια ανάσα μακριά από την πολιτική καθημερινότητα».

Δεν είναι τυχαίο ότι επιλέγεται πάντα η ίδια αισθητική. Το γυμνό σώμα με αθλητικού στυλ αξεσουάρ, μια εικόνα προσωπικής αποτελεσματικότητας στο μοντέρνο ζητούμενο της «ευεξίας».

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το ιδεολογικό υπόβαθρο που σπανίως σχολιάζεται. Οτι η επίδειξη ενός γυμνασμένου, «υγιούς» σώματος δεν είναι μια προσωπική στιγμή χαλάρωσης. Είναι πολιτικό μήνυμα, και μάλιστα πολύ συγκεκριμένο μήνυμα. Ο αμερικανός κοινωνιολόγος Ρόμπερτ Κρόφορντ το είχε περιγράψει από το 1980 με τον όρο «υγιεινισμό», την ιδέα ότι η ευεξία αποτελεί ηθικό δείκτη χαρακτήρα, αφού αν είσαι υγιής και γυμνασμένος είσαι, κατά κάποιον τρόπο, κι ικανότερος άνθρωπος, πιο πειθαρχημένος, πιο άξιος εμπιστοσύνης. Ενώ ας πούμε ο χοντρός ή «παραμελημένος» ταυτίζεται με οκνηρία, έλλειψη μέτρου κ.λπ.

Ο ίδιος ο Κρόφορντ, χρόνια αργότερα, επανήλθε διαπιστώνοντας πως αυτό που περιέγραφε τότε κατέληξε να αφορά τη «νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση» της κοινωνίας, στη βάση του αφηγήματος περί ατομικής ευθύνης. Οπως, δηλαδή, η οικονομική επιτυχία είναι ζήτημα μόνο της προσωπικής προσπάθειας (χωρίς να παίζει ρόλο π.χ. το προνόμιο και οι δομές που εξασφαλίζουν τον πραγματικό ανταγωνισμό), έτσι και το σώμα γίνεται απόδειξη αυτοπειθαρχίας έναντι της στρογγυλής κοιλίτσας της καλοπέρασης. Ετσι, οι κοιλιακοί του πρωθυπουργού, είτε το συνειδητοποιεί ο ίδιος είτε όχι (αλλά είναι αρκετά διαβασμένος για να το αγνοεί) παρουσιάζονται με το μήνυμα «εγώ ελέγχω τον εαυτό μου, άρα μπορώ να ελέγχω και τη χώρα».

Το πρόβλημα είναι ότι η χώρα, τη στιγμή που τραβιέται η φωτογραφία, δεν δείχνει να ελέγχεται καθόλου. Η χώρα καίγεται, σχεδόν 200.000 στρέμματα έχουν ήδη καταστραφεί, κατοικημένες περιοχές απειλήθηκαν.

Η παραδοσιακή θεώρηση της πολιτικής επικοινωνίας επέβαλλε ταπεινότητα και φυσική παρουσία ενός ηγέτη πλάι στον λαό σε μια τέτοια κρίση. Εμείς εδώ με λίγους κοιλιακούς χαζεύουμε.