نقش انتقال فناوری به مناطق آزاد در پیشرفت کشور
رضا مسرور دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با انتشار یادداشتی در روزنامه ایران نوشت؛ ماده دوم سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی، ابلاغی رهبر معظم انقلاب، بر «پیشتازی اقتصاد دانشبنیان» با هدف «ارتقای جایگاه جهانی کشور و افزایش سهم تولید و صادرات محصولات و خدمات دانشبنیان» تاکید دارد. آنچه کمتر به آن توجه شده است، این حقیقت است که بخش قابل توجهی از دانش مورد نیاز برای دستیابی به چنین هدفی را میتوان بیرون از مرزهای کشور تامین کرد.
این بند از این قرار است: «توسعه حوزه عمل مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور به منظور انتقال فناوریهای پیشرفته، گسترش و تسهیل تولید، صادرات کالا و خدمات و تامین نیازهای ضروری و منابع مالی از خارج.» سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی در سال 1392 از سوی رهبر معظم انقلاب ابلاغ شده است. امروز پس از گذشت 11 سال از ابلاغ این سیاستها، نه تنها با وضعیت اقتصادی مبتنی بر دانش فاصله داریم، بلکه در انتقال فناوری هم کامیاب نبودهایم. ناکامی در انتقال فناوری هم در سایر مجاری تجارت کشور و هم در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور کاملا مشهود است. به عنوان شاهد مثالی از این ناکامی یا عدم موفقیت، میتوان به وابستگی صنایع و بخش تولیدی اقتصاد ایران به واردات ماشینآلات به عنوان مهمترین قلم و نیاز وارداتی اشاره کرد. فناوری، دانش و تولید مبتنی بر دانش، سهم بسیار اندکی از مراودات را به خود اختصاص میدهد.
شواهدی از این دست، نشاندهنده ناکامی در انتقال فناوری است. طبیعتا در این میان ناکامی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی کشور در ایفای این نقش، بهویژه براساس آنچه در ماده یا بند 11 سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی بر آن تاکید شده است، غیرقابل کتمان است.