Лазерли ҳаво мудофааси: 2025 йилдаги энг катта сакраш
2025 йилга келиб ҳаво ҳужумидан мудофаа мавзусида янги тренд очиқ кўриниб қолди: АҚШ, Буюк Британия, Исроил, Австралия ва Хитой лазер қуролларини амалиётга яқинлаштиряпти. Бу оддий “фантастика” эмас — ҳарбий стратегиядаги реал бурилиш: тез, аниқ ва нисбатан арзон зарба билан ҳаводаги таҳдидни йўқ қилиш.
Интересинг Инжиниринг талқинига кўра, 2025 йилда жанговар лазерлар йўналишида энг кўп гап-сўзга сабаб бўлган бешта йирик ишланма қуйидагилар:
1. АҚШ Денгиз кучларининг 400 киловаттли СОНГБОУ лазери
АҚШ Денгиз кучлари СОНГБОУ дастури орқали кемаларга ўрнатиладиган 400 киловаттли лазер қуролини тайёрлашга бел боғлаган. Лойиҳанинг ғояси шундай: қуввати 50 киловатт атрофида бўлган бир нечта саноат лазерларини бир нуқтага жамлаб, ягона улкан энергияли нурга айлантириш. Натижа эса жиддий: катта масофада дронлар тўдаси, қанотли ракеталар ва юқори тезликдаги нишонларга қарши ишлаш имконияти.
2. Австралиянинг дронларга қарши “қотил”и — Аполло
Австралиянинг EOS компанияси Аполло тизимини тақдим қилди. У дронларга қарши курашда энг тежамкор ва самарали лазерлардан бири сифатида тилга олинмоқда. Қуввати тахминан 150 киловатт дейилади. Энг қизиғи — бир зарядда 200 тагача дронни йўқ қилиш имкони ҳақида гап кетяпти. 360 даражали қоплама ва ўқ-дорисиз ишлаш — “қиммат ракета, арзон дрон” муаммосига анча қаттиқ жавоб.
3. Исроилнинг Айрон Бим тизими амалиётга чиқяпти
Исроил, айтилишича, ер устидаги Айрон Бим лазер тизимини жойлаштирган ва уни “жанговар лазер” сифатида олдинга суряпти. Бир неча сония ичида дрон, ракета ёки миномёт снарядини уриб тушириш — тизимнинг асосий ваъдаси. Айрон Бим ҳаво мудофааси занжирига қўшилгани, айниқса оммавий ҳужумларда ракеталарга нисбатан анча арзон усулда таҳдидни тўсишга ёрдам бериши айтилмоқда.
4. Буюк Британиянинг ДрагонФайр лазери
Буюк Британия ДрагонФайр тизимини синовдан ўтказди ва буюртмалар ҳам берди. Тестларда лазер дронларни муваффақиятли нишонга олгани қайд этилди. Эътиборли жиҳати: бир “ўқ узиш” қиймати тахминан 10 фунт стерлинг, дейилади. Аниқлик эса жуда даҳшатли даражада: 1 километр масофада тангача келадиган ўлчамдаги нишонни урса бўлади. Шу сабаб ДрагонФайр келажакда денгиз кучлари ва қуруқлик қўшинлари учун жуда жозибали қуролга айланиши мумкин.
5. Хитойнинг ставкаси: АҚШдан ўтиб кетиш уриниши
Хитой ЛЙ-1 лазер тизимини кўрсатиб, уни АҚШдаги ўхшаш йўналишдаги ишланмалардан устун, деб таъкидлади. Шунингдек, паст парвоз қилувчи нишонлар ва дронларга қарши мўлжалланган ЭЛИОС каби тизимлар билан рақобат ҳам тилга олинмоқда. Денгиз кучлари кемаларига жойлаштирилгани, шу билан бирга қуруқликда ҳам синовдан ўтгани ҳақида маълумотлар айтилади. Катта манзарада бу — АҚШ ва Хитой ўртасидаги кенгроқ қуролланиш пойгасининг бир бўлаги: юқори қувватли, аниқ ва нисбатан арзон йўналтирилган энергия воситаларига эга бўлиш.
Хулоса битта: 2025 йилдаги янгиликлар шундан далолат беряптики, юқори қувватли лазер қуроллари энди “келажак технологияси” эмас. Улар дронлар ва ҳаводаги бошқа таҳдидларга қарши курашда аста-секин стандарт қуролга айланиб бормоқда. Энди савол “лазер бўладими?” эмас — “қайси фронтда биринчи бўлиб оммавий қўлланади?” деган нуқтага кўчяпти.