Ямал атрофидаги шов-шув ва карьераси сўнган беш иқтидор

Ламин Ямал ўтган ёзда 18 ёшни қарши олди, бироқ бу ёшга келиб “энг ёш” деган қўшимча билан тилга олинадиган рекордларни аллақачон йиғиб улгурди. Эътиборлиси, у 17 ёшини нишонлаганидан атиги икки кун ўтиб Испания билан Европа чемпиони ҳам бўлди. Бу ҳақда euro-football.ru хабар беради.

Бугун Ямал фақат майдондаги футболчи эмас, у аллақачон брендга айланган. Тижорий лойиҳалари тез суръатларда кенгаймоқда. Аммо шунчалик эрта ва шиддатли старт доим ҳам силлиқ якун кафолатламайди: футбол тарихида айнан энг гуллаган пайтида йўлдан адашиб, ўз салоҳиятини йўқотган юлдузлар кўп.

Transfermarkt талқинига кўра, Ямал ҳозирча дунёдаги энг қиммат футболчи: унинг тахминий нархи 200 млн еврога баҳоланмоқда. Бунда мантиқ бор — ёш, натижалардаги барқарорлик ва катта потенциал бундай рақамни оқлайди. Энг қиммат 30 футболчи ичида 20 ёшга етмаганлар эса деярли йўқ: Ямал билан бирга рўйхатда фақат унинг жамоадоши Пау Кубарси бор, у 80 млн еврога баҳоланган.

Бироқ Ямал тобора кўпроқ майдон ташқарисидаги ҳаракатлари билан ҳам муҳокама қилинмоқда. Дабдабали базмлар, тез-тез ўзгарадиган соч турмаги ва шахсий ҳаёт атрофидаги гап-сўзлар — буларнинг бари 18 ёшли футболчи катта пул ва машҳурликни қандай бошқаришни ҳали тўлиқ ўрганмаганини эслатади. Катта маблағ таъмини билиши билан боши айланган футболчилар оз бўлмаган — натижада ўйин даражаси ҳам, карьера ҳам пасайиб кетган.

Шундай мисоллардан бири — Эл-Ҳажи Диуф. 2002 йилги жаҳон чемпионатида Сенегал терма жамоасининг сенсацион юришида у бош қаҳрамонлардан бўлди ва тезда “Ливерпул”дан таклиф олди. Аммо Диуф футболдан кўра ўз имиджига кўпроқ берилиб кетди: кумушранг қопламали “Мерседес”, олтин тусга киритилган “Кадиллак” каби дабдабали харидлар, мухлисларга тупуришгача боргани айтиладиган жанжаллар, ҳакамлар ва федерация билан тортишувлар — булар карьерасига оғир зарба бўлди.

Дмитрий Сычёв ҳам 2002 йилдан кейин муҳим танловда адашган футболчилардан саналади. У яқиндагина Тамбовнинг “Спартак”ида ўйнаган бўлса-да, қисқа фурсатда бутун Россия эътиборини тортди. Кўпчилик Москвадаги “Спартак” ҳужумига кучли қўшимча келганини, кейин эса футболчи Европанинг топ клубларидан бирига кетишини кутганди. Лекин “Марсель”дан сўнг Сычёв ўн йил “Локомотив”да қолиб кетди ва орзу қилинган Европа карьерасини тўлиқ рўёбга чиқара олмади.

“Барселона” тарбиялаган Боян Кркич эса психологик босим футболчининг тақдирини қандай ўзгартириб юборишини кўрсатган мисол. У 17 ёш 19 кунлигида каталонлар сафида дебют қилиб, Лионел Мессининг рекордини янгилаган ва дарҳол “янги феномен” деб эълон қилинган. Аммо ҳаддан ташқари кутишлар Бояннинг руҳиятига қаттиқ таъсир қилди: машғулотларда юлдузлар даврасида у ҳатто сув шишасини олишга ҳам тортинган дейишади. Вақт ўтиб ваҳима хуружлари кучайиб, унинг карьераси кескин пасайиш йўлига кирди.

Англия футболида эса Деле Алли катта умидларни оқлай олмаган ёрқин номлардан. У 19 ёшида “Тоттенхэм”да дебют қилиб, тезда асосий таркиб футболчисига айланди ва келажакда терма жамоа етакчиси бўлиши кутилганди. Аммо айнан энг юқори чўққига яқинлашган пайтда пасайиш бошланди: зарарли одатлар, шахсий ҳаётга берилиб кетиш, машғулотларга совуққон муносабат ва уйқу дориларига қарамлик — буларнинг бари уни 29 ёшида карьерасини якунлаш ҳақида ўйлаш даражасига олиб келди.

Марио Балотелли эса — йўқотилган потенциал ҳақида гап кетганда, деярли ҳар қандай рўйхатда учрайдиган исм. Интизомсизлик, жамоадошлар ва мураббийлар билан можаролар, оилавий муаммолар, тинимсиз шов-шувлар ва ғалати қилиқлар — масалан, уйининг ваннасида фейерверк ёқиб, ёнғин чиқариб юборгани ҳақидаги воқеа — буларнинг барчаси катта иқтидорни барқарор натижага айлантириш қанчалик қийинлигини кўрсатади. Хулоса оддий: касбга муносабат жиддий бўлмаса, энг истеъдод ҳам катта ютуқларни кафолатламайди.

Ўз вақтида энг кўп тилга олинган “сўнган юлдузлар” қаторидан Балотелли, Сычёв, Алли, Кркич ва Диуф каби футболчилар бор. Уларнинг ҳар бири сабоқ: эрта машҳурлик ва катта пул — тўғри бошқарилмаса, катта карьерани ҳам емириши мумкин.

Энди савол Ямал атрофида: у шу шиддатни майдонда ҳам, майдон ташқарисида ҳам тўғри йўналтира оладими ва карьерасида ҳеч бўлмаганда битта “Олтин тўп”га етиб борадими — жавобини вақт кўрсатади.