Маҳаллалар хавфсизлиги учун янги тизим: раҳбарлар номма-ном бириктирилади
2026 йил 5 январ куни “Республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш йўналишида яхлит манзилли ишлаш тизимини жорий этишга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги президент қарори қабул қилинди. Унда маҳаллаларда жиноятчиликнинг барвақт олдини олиш, муаммоларни вақтида кўриб, жойида ҳал қилиш учун масъулиятни янада аниқ ва шахсан белгиланган тартибда ташкил этиш кўзда тутилган.
Қарорга мувофиқ, 2026 йил давомида ҳудудларда манзилли ишларни кучайтириш мақсадида маҳаллалар масъул раҳбарлар ва ташкилотларга номма-ном бириктирилади. Яъни, “ким жавобгар?” деган савол ҳавода осилиб қолмайди: ҳар бир хавфли нуқта учун аниқ масъуллар белгиланади.
Қандай маҳаллалар кимларга бириктирилади?
1. Криминоген вазияти оғир маҳаллалар
Бундай ҳудудлар туман (шаҳар) ҳокимлари, прокурорлари ҳамда ички ишлар органлари бошлиқлари ва уларнинг ўринбосарларига бириктирилади. Мақсад аниқ: оғир вазиятни “қоғозда” эмас, маҳаллада, реал ишлар билан ўзгартириш.
2. 5 йилдан буён “қизил” тоифада бўлаётган маҳаллалар
Ушбу маҳаллалар Миллий гвардиянинг ҳудудий бошқармалари бошлиқлари, вилоят даражасидаги ички ишлар органлари раҳбарларининг ва ҳокимларнинг ўринбосарларига масъул қилиб берилади. Демак, энг узоқ вақтдан бери хавфли тоифада турган жойлар юқорироқ даражадаги раҳбарлар назоратига ўтади.
3. 3 йилдан буён “қизил” тоифада қолаётган маҳаллалар
Булар ҳуқуқ-тартибот идораларининг таълим ва илмий ташкилотларига бириктирилади. Бу ерда ёндашув бироз бошқача: сабабларни таҳлил қилиш, профилактика механизмларини кучайтириш, таълим-илмий асосда ечимларни тизимлаштиришга урғу берилмоқда.
4. Криминоген вазияти энг оғир туман ва шаҳарлар
Энг мураккаб туман ва шаҳарлар вилоятлар даражасидаги прокурорларнинг ва ички ишлар органлари раҳбарларининг биринчи ўринбосарларига бириктирилади. Яъни, “оғир фронт”да қарор қабул қилиш ваколати юқори бўлган раҳбарлар биринчи қаторга чиқади.
5. Аёллар жиноятчилиги, спиртли ичимлик/гиёҳвандлик, низоли оилалар кўп маҳаллалар
Бундай ҳудудлар алоҳида ёндашув билан тегишли соҳалар раҳбарларига бириктирилади:
- вилоят даражасидаги оила ва хотин-қизлар бошқармалари,
- соғлиқни сақлаш бошқармалари,
- адлия бошқармалари бошлиқлари.
Бу эса муаммога “фақат жазо” эмас, балки ижтимоий-психологик, тиббий ва ҳуқуқий ечимлар орқали таъсир қилиш кўзланаётганини англатади.
Нима ўзгаради?
Қарор мазмунидан келиб чиқса, асосий ғоя битта: ҳар бир муаммоли маҳалла “эътибордан четда қолмасин”, жиноятчиликка олиб келаётган омиллар эртароқ аниқлансин ва масъуллар ишни манзилли, натижага қараб олиб борсин.
Ҳақиқат шу: хавфсиз маҳалла — фақат камера ёки патрул эмас. Бу тартиб, масъулият, профилактика ва одамлар билан мунтазам мулоқот. Янги тизим шу тўртликни бир жойга йиғиб, “ҳар ким ўз ҳудуди учун жавоб берсин” деган қоидага олиб келяпти. Энди гап қарорда эмас — амалдаги натижада.