Трамп ғалаба ҳақида гапирди: Эроннинг ҳақиқий кучи сирлигича қолмоқда

Яқин Шарқдаги геосиёсий вазият тасаввур қилиб бўлмас даражада кескинлашди. Оқ уй раҳбари ғалаба ҳақида баёнот бераётган бир пайтда, воқеалар ривожи мутлақо бошқа манзарани кўрсатмоқда. Zamin.uz ушбу мураккаб можаронинг иккинчи ҳафтаси якунлари ва томонларнинг яширин имкониятлари ҳақидаги таҳлилий маълумотларни тақдим этади.

Шу ҳафта АҚШ президенти Доналд Трамп журналистлар билан учрашувда Америка Эрон устидан тўлиқ устунликка эришганини эълон қилди. Унинг сўзларига кўра, «ҳаммаси биринчи соатдаёқ ҳал бўлган». Бироқ, Оқ уйнинг бу қадар қатъий ишончи ва амалдаги воқелик ўртасида катта тафовут кўзга ташланмоқда.

Ғалабами ёки стратегик сукунат?

Агар Эроннинг ҳарбий-ҳаво ва ҳарбий-денгиз кучлари ҳақиқатдан ҳам тор-мор этилган бўлса, нима учун дунё энергия ресурсларининг бешдан бир қисми ўтадиган Ҳўрмуз бўғози ҳамон ёпиқ қолмоқда?

• Авиаташувчилар масофаси: АҚШнинг улкан кемалари Эрон қирғоқларига яқинлашишга ботинолмай, хавфсиз масофада турибди.

• Руминиядаги база: Вашингтоннинг Эрондан 1500 километр узоқликдаги Констанса аэродромидан қўшимча жой сўрагани ғалабадан кўра, узоқ муддатли ва хавфли мудофаага тайёргарликни эслатмоқда.

Эроннинг «яширин қалъалари» ва янги раҳбари

Ўнлаб йиллар давомида кучли санкциялар ва изоляцияда яшаган Эрон «қора от»га айланди. Ғарб деворлари ортида Теҳрон Вашингтон тасаввур ҳам қила олмайдиган ҳарбий салоҳиятни шакллантирган:

1. Ер ости ракета шаҳарлари: Тоғлар қаърида жойлашган улкан арсеналларнинг ҳақиқий ҳажми ҳатто Исроил разведкаси учун ҳам сир бўлиб қолмоқда.

2. Мозаик мудофаа: Ҳар бир вилоят марказий бошқарувсиз ҳам мустақил жанг қилиш қобилиятига эга.

Янги Олий Раҳнамо: Бомбардимонлар пайтида отаси Али Хоманаий ва бутун оиласидан айрилган Мужтабо Хоманаий Эроннинг янги етакчиси сифатида майдонга чиқди. У ўз лавозимидаги илк баёнотидаёқ АҚШдан етказилган зарар учун товон тўлашни ва минтақадаги Америка базаларини бутунлай йўқ қилишни талаб қилди. Унинг таслим бўлиш нияти йўқ.

Инфратузилмавий уруш ва «чивинлар флоти»

Гарчи Эроннинг «Шаҳид Сулаймоний» каби йирик кемалари сув остига чўктирилган бўлса-да, Теҳроннинг «чивинлар флоти» — минглаб учувчисиз қайиқлари ва дронлари ҳамон хавф туғдирмоқда.

Оғриқли нуқталар:

• Нефть омборлари: Керман вилоятидаги энг йирик омборлар ва Баҳрайндаги ёқилғи резервуарлари олов ичида.

• Портлар инқирози: Уммоннинг Салола ва Ироқнинг Басра портларидаги танкерлар «машъал» каби ёнмоқда.

• Дубайга зарба: Дубайнинг қоқ марказидаги халқаро молия маркази дрон ҳужумидан зарар кўрган.

«Темир гумбаз»нинг ожизлиги

Эрон ракеталари ва дронлари Исроилнинг дунёдаги энг яхши деб ҳисобланган ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларини мунтазам равишда «тешиб» ўтмоқда. Эрон парламенти раиси Муҳаммад Багер Галибафнинг таъкидлашича, улар душман мудофаасининг заиф нуқталарини тўлиқ аниқлаб бўлишган.

Ҳозирда энг катта савол — қуруқликдаги операция бошланадими ёки йўқ? Исроил аллақачон Ливанга 20 минг аскар киритган, бироқ Эроннинг ички ҳудудларига кириш улкан хатарларни ваъда қилмоқда.

Сизнингча, Трампнинг «тезкор ғалаба» ҳақидаги ваъдалари ҳақиқатга айланадими ёки Эроннинг ер ости «ракета шаҳарлари» уруш йўналишини бутунлай ўзгартириб юборадими? Вазиятнинг бундай кескин тус олиши жаҳон иқтисодиётига қандай таъсир қилади?