اقتصاد عربستان، آغاز شمارش معکوس برای فروپاشی
برخی از گزارشهای منتشره به این امر اشاره دارد که اقتصاد عربستان پس از پائین آمدن قیمت نفت در نیمه سال 2014 با یکی از بدترین دورهها مواجه است و حتی برخی از تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که کسری بودجه در عربستان بالغ بر 120 میلیارد دلار خواهد بود.
دولت نیز برای ایجاد پوشش بر این کسری بودجه ناچار شد 80 میلیارد دلار از ذخیرههای خارجی خود را در ماه اوت (شهریور) به کار گیرد.و در اقدامی دیگر، دولتمردان سعودی به بانکهای محلی اجازه انتشار 20 میلیارد ریال (33/5 میلیارد دلار) اوراق قرضه دادند تا اینکه بتوانند مقداری از کسر بودجه را تامین کنند. این مطلب را روزنامه الکترونیکی«مال» در شماره روز دوشنبه گذشته خود منتشر کرد.
روزنامه انگلیسی گاردین اخیراً نامه محرمانه ملک سلیمان به وزیر امور دارایی را منتشر ساخت. در این نامه بر ضرورت اتخاذ اقدامات صرفهجویانه برای کاهش یارانه دولتی در سه ماهه اخیر تاکید شده و از جمله آن میتوان به متوقف شدن همه طرحهای زیرساختی جدید و خرید اتومبیل و یا هرنوع تجهیزات جدید اداری اشاره کرد.
نشریه رایالیوم نیز به نقل از منابع خلیج فارس اعلام کرد که ملکسلمان به دلیل کسر بودجه که دلیل آن پائین بودن قیمت نفت است به بخشهای مختلف دستور داده که سیاستهای صرفهجویانه را به اجرا گذارند. این سیاست موارد زیر را شامل میشود:
کاهش یارانه سوخت، آب، برق و برخی کالاهای اساسی و حتی شاید لغو کلی یارانهها.
بررسی امکان اخذ مالیات از درآمد و افزایش مالیات تجدید برگههای اقامت و گواهینامه رانندگی و دیگر خدمات رسمی.
در همین حال یک تحلیلگر اقتصادی و مسوول رسانهای در اتاق بازرگانی عربستان میگوید: دور از ذهن است که مطالب نشریه گاردین صحت داشته باشد. او در گفتگو با رادیو دویچهوله به زبان عربی میگوید: فکر نمیکنم سندی با این اهمیت که کاملا محرمانه است به این آسانی به روزنامهها درز پیدا کند و البته انتشار چنین اخباری جدید نیست و باید دانست که عربستان دشمنانی دارد خصوصا حال که با یمن درگیر جنگ است.
در این میان البته صحبت از کسر بودجه به خبرگاردین خلاصه نمیشود بلکه صندوق جهانی پول برآورد کرده که رژیم سعودی در سال 2015، بزرگترین کسری بودجه به مبلغ 150 میلیارد دلار را تجربه خواهد کرد.
تحلیگران نظامی براین باورند که تهاجم نظامی ریاض به یمن در مارس گذشته و دخالت در درگیریهای سوریه و ارائه کمکهای عظیم به مصر و صرف مبالغ هنگفت برای خرید تسلیحات، موجب خواهد شد که رژیم سعودی در پایان سال جاری با کسری بودجه مواجه شود.
البته عوامل دیگری در افزایش مخارج دولت عربستان نقش داشته که از جمله آن میتوان به مورد زیر اشاره کرد:
دستور ملک سلمان به اعطای پاداش به کارمندان دولت و بازنشستگان و تخصیص مبالغی برای نهادهای اجتماعی برای جلوگیری از اعتراضات مردمی. کارشناسان اعطای این هدایا به افراد و نهادها را بالغ بر 25 میلیارد دلار برآورد کردهاند و نتیجه این شده که بودجه کشور دچار کسری عظیمی شود.
«قصی البدران» برخلاف موارد فوق عقیده دارد که اقتصاد عربستان در بخشهای مختلف رشد داشته است. به هر حال کشور درگیر جنگ است و اگر به کارمندان و بازنشستگان پاداش داده شود امری منطقی است و موجب خواهد شد که هیچیک از کارمندان و بازنشستگان شکایتی نداشته باشند.
وی میگوید: حتی پائین آمدن قیمت نفت نمیتواند بر اقتصاد کشور تاثیرگذار باشد و بودجه کشوربراساس نفت بشکهای 40 دلار بسته شده است و ما ذخایر مالی عظیمی داریم و بسیاری از شرکتهای بزرگ همچون «اپل» خواستار ورود به بازار عربستان هستند.
وی اخبار مربوط به متوقف شدن ادامه ساختمانسازی در شهرک مالی ملک عبدالله که قرار است در خاورمیانه بزرگترین باشد را نفی کرده و میگوید: برعکس تاکنون چهل درصد این شهرک از سوی افراد و شرکتها پیش خرید شده است.
دولت سعودی اعلام کرده که در تلاش است که پاداش کارمندان و حقوق آنان را که 50 درصد بودجه را شامل میشود کاهش دهد ولی تحقق این امر با توجه به حساسیتهای موجود در کشور آسان نخواهد بود.
اقدامات دولت عربستان موجب شده که در مورد اخراج نیروی کار خارجی یا افزایش مالیات بر کارگران خارجی نگرانیهایی به وجود آید ولی این کارشناس سعودی مدعی است «تاکنون هیچ قانونی در این زمینه وضع نشده بلکه برعکس وزارت کار عربستان سعودی تلاش دارد مالیات بر شغل کارگران خارجی را لغو کند». اما عبدالباری عطوان روزنامهنگار فلسطینی دراین باره چنین میگوید: عربستان سعودی در آستانه قرار گرفتن در وضعیت مالی بسیار دشواری است که به دلیل سوء مدیریت ممکن است به ورشکستگی مالی منجر شود. او ورود ذخایر ارزی به خزانه دولت، عدم صرفهجویی، خرید تسلیحات با اهداف سیاسی و نه نظامی و سوء مدیریت در این موارد را از جمله عوامل ورشکستگی دولت عربستان میداند.
* منبع: القدس العربی
* نویسنده: سهام اشطو
* مترجم: سیدمحسن ساری